فهرست مطالب
حمل و نقل بین المللی چیست؟
گسترش تجارت و خرید و فروش کالاها در سراسر جهان، باعث افزایش اهمیت حمل و نقل بین المللی شده است. تجار و سرمایهگذاران فعال در حوزه خرید و فروش کالا، همواره به دنبال سریعترین و در عین حال به صرفه ترین روش حمل و نقل از نظر قیمتی هستند.
حمل و نقل کالا و تحویل به موقع به مشتری، به عنوان مهمترین قسمت خرید و فروش کالاها در نظر گرفته می شود. در صورتیکه حمل و نقل به درستی صورت نپذیرد، یا کالا دیر به دست مشتری می رسد، یا دچار آسیب می شود. این امر، به خصوص برای کالاهای گرانقیمت اهمیت بیشتری پیدا می کند.
انواع روش های حمل کالا در سطح بین المللی
حمل و نقل بین المللی کالاها از روش های زمینی، هوایی، ریلی و دریایی انجام می شود. با توجه به شرایط و نوع کالا می توان از یکی از این روش ها برای حمل و نقل بین المللی کالا و تحویل به مشتری استفاده نمود. معمولا حمل و نقل هوایی از نظر کیفیت و زمان، در اولویت بوده و حرف اول را می زند.
البته حمل و نقل وارداتی از طریق هوایی، هزینه زیادی در پی خواهد داشت. همچنین، میزان امنیت حمل و نقل هوایی بیشتر از سایر روش ها بوده و برای حمل کالاهای گرانقیمت بهترین گزینه است. در مقابل، حمل و نقل دریایی، برای حمل کالاها با حجم بسیار زیاد و هزینه کم، مورد توجه تجار می باشد. البته وجود مشکلاتی از قبیل طولانی بودن زمان تحویل کالا، شرایط ناپایدار دریاها و عدم وجود امکانات لازم در بنادر، می توانند این نوع حمل و نقل را با مشکل مواجه کنند.
حمل و نقل زمینی نیز شامل استفاده از انواع تریلرها، کامیونت ها و ماشین های مخصوص حمل بار می باشد. این روش، با توجه به هزینه کم، به عنوان پرکاربردترین روش حمل و نقل بین المللی شناخته شده است.
راه های مختلف واردات کالا
عوامل موثر بر انتخاب روش حمل و نقل بین المللی
اگر روش درستی برای حمل و نقل کالا انتخاب نشود، ممکن است در هزینه ها متحمل ضرر شوید. علاوه بر این، از نظر زمانی نیز دچار مشکل شده و نمی توانید در زمانِ تعیین شده، کالای مورد نظر را در بازار ارائه کنید. برای انتخاب نوع حمل و نقل بین المللی، بهتر است به نوع کالا توجه نمایید. بطور مثال برای حمل و نقل مواد غذایی که دچار فساد می شوند، باید از یخچال های مجهز استفاده کنید. حال میتوانید از یخچال هایی مخصوص در قسمت بار قطار استفاده کرده یا حمل کالا را توسط کامیون های مخصوص حمل مواد غذایی انجام دهید.
نیاز تجاری بازار به کالای مورد نظر نیز عامل دیگری است که باید در انتخاب روش حمل و نقل بین المللی به آن توجه نمود. بطور مثال، در شرایط بیماری که کشور به داروی خاصی نیاز دارد، اولویت با حمل و نقل هوایی می باشد. گذشته از آن، کشور مقصد نیز در این انتخاب تاثیرگذار خواهد بود.
مثلا کشورهایی که فاقد بندر هستند، شرایط مناسبی برای حمل و نقل بین المللی دریایی ندارند. بنابراین، بهتر است از روش های دیگر برای حمل و نقل کالا به این کشورها استفاده نمود. هزینه ارسال، ابعاد کالا، قوانین تجاری، وزن و تناژ کالا، خطرات احتمالی حمل و نقل و ارزش تجاری کالا، از دیگر عوامل موثر در انتخاب نوع حمل و نقل می باشند.
اعمال تحریم های اقتصادی گسترده از سوی کشورهای اروپایی و آمریکایی، واردات کالا از این کشورها به ایران را غیرممکن می سازد. در این شرایط، به کمک حمل و نقل بین المللی می توان واردات را به صورت غیرمستقیم و از طریق کشورهای همسایه، مانند ترکیه، امارات و غیره انجام داد. به این روش، واردات غیرمستقیم گفته می شود.
چه مدارکی برای تجارت لازم است؟
در کنار فاکتورهایی (قیمت کالا، کیفیت کالا و… ) که هر تجارت دارد، یک فاکتور مهم نیز در آن است که آن سرعت تجارت است که وابستگی زیادی به حمل و نقل کالا دارد. با گسترش هرچه بیشتر بستر تجارت بین الملل در دنیای امروز حمل و نقل بین المللی از
جمله حمل و نقل بین المللی دریایی، حمل نقل بین المللی زمینی، حمل و نقل بین المللی هوایی، حمل و نقل بین المللی ریلی، ترانزیت و … اهمیت دوچندانی را پیدا کرده اند و دانستن مواردی که در حمل و نقل بین المللی وجود دارد در معاملات بین المللی اهمیت بسیاری در امر صادرات و نیز واردات کالا را دارد که بازرگانان و تجار باید آن را بدانند تا بتوانند از آن به نحو احس استفاده کنند.
بارنامه چیست؟ حمل و نقل بین المللی
سندی است که شرکت حمل کننده کالا صادراتی و یا نماینده وی پس از تحویل گرفتن کالا صادراتی صادر میکنند و نشان دهنده این امر است که کالای مشخصی از محل مشخصی(مبدا حمل) به محل مشخص دیگر(مقصد حمل) با وسیله ای مشخص شده (کشتی، هواپیما، قطار، تریلی و یا مرکبی از این وسایل حمل) که با توافق بین شرکت حمل و صاحب کالا صورت گرفته، در ازای پرداخت مبلغ معینی است.
سند حمل و نقل بین المللی شامل چه مواردی هست؟
-
شماره بارنامه B/L No
-
نام و نشانی کامل از فرستنده یا فرستندگان کالا صادراتی Shipper Address
-
نام و نشانی کامل حمل کننده کالا صادراتی Shipper Co
-
نام و نشانی کاملی از تحویل گیرنده کالا صادراتی Consignee Address
-
نام و نشانی کامل از ابلاغ شونده Notify address
-
نام و نشانی کامل از شرکت حمل کننده کالا صادراتی در مقصد Shipping Agent in place of delivery
-
شماره سفر Voyage No
-
نام و محل بارگیری در مبدا دریافت کالا صادراتی Place of loading
-
مشخصات کامل و شماره وسیله حمل کننده کالا صادراتی Vessel name/Truck No
-
نام محل تحویل و مقصد کالا صادراتی Place of delivery
-
مشخصات کامل کالا صادراتی Specification of goods
-
تعداد و نوع بسته بندی Number and packaging Kind
-
وزن خالص و وزن ناخالص کالا مورد حمل و نقل Net & Gross weight of goods
-
ابعاد کالا صادراتی و مورد حمل Dimension of goods
-
نحوه پرداخت کرایه حمل و نقل بین المللی کالا صادراتی (پرداخت در مبدا، پرداخت در مقصد) Payment Terms
-
تاریخ حمل و نقل و تاریخ صدور بارنامه کالا Date of issue and transport
-
تعداد نسخه های صادر شده اصلی Number of original B/L
-
شماره اعتبار اسنادی L/C Number
-
مشخصات روی بسته کالا صادراتی Marking on package
-
امضا حمل کننده یا نماینده مجاز وی Signature of Carrier
اصطلاحات رایج در قوانین بارنامه های بین الملل چارتر:
- خسارت دیر کرد Demurrage
- پاداش Dispatch
- زمان مجاز Lay time
خسارت دیر کرد :
در حالیست که زمان بارگیری و یا تخلیه از مقداری که در قرارداد آمده است بیشتر شده باشد. در این حالت اجاره کننده موظف می باشد به انوان خسارت هزینه ای را پرداخت کند. در اصطلاحات حمل و نقل به این حالت Demurrage می گویند.
پاداش:
پاداش در حالتی است که بارگیری و تخلیه کالا زودتر از موعد مقرر انجام پذیرد، در این حالت شرکت حمل و نقل و یا صاحب کشتی مبلغی را به عنوان پاداش در نظر میگیرد که این مبلغ عموما نصف مبلغ خسارت دیرکرد می باشد و به صورت روزانه محاسبه میگردد. در اصطلاحات حمل و نقل به این حالت Dispatch میگویند.
زمان مجاز:
میزان زمان مشخصی است که اجاره کننده کشتی میتواند بدون پرداخت هزینه ای اضافه از کشتی چارتر خود استفاده کند. در اصطلاحات حمل و نقل به این حالت Lay Time می گویند.
بارنامه بین المللی حمل مرکب فیاتا FBL چیست؟
فیاتا FBL یک سند حمل و نقل مرکب است. فیاتا برای استفاده عامل حمل و نقل(فورواردر) بین المللی که به صورت عاملان حمل و نقل مرکب عمل میکنند، تنظیم شده است.
تعریف بارنامه FBL
حمل مرکب فیاتا یک سند قابل معامله است؛ مگر آن که بر روی آن عبارت غیر قابل معامله ذکر گردد، این سندحمل باید به تایید اتاق بازرگانی بین الملل برسد و عامل حمل و نقل بین الملل (فورواردر) صادرکننده ی بارنامه هم مسئولیت تحویل کالا در مقصد را بر عهده دارد و هم مسئول همه ی حمل کنندگان و اعمال اشخاص ثالثی است که در حین حمل و نقل به وسیله او بکار گرفته می شوند.
خصوصیات و مشخصات یک بارنامه معتبر و مورد پذیرش چیست :
در بارنامه های بین الملل، مشخصه ها و ویژگی هایی وجود دارد که در صورت عدم وجود آنها در بارنامه اشکالاتی در تجارت بین المللی بوجود می آید. بنابراین صادرکننده کالاباید به عنوان ارسال کننده کالا صادراتی نکاتی را که باید در بارنامه ها رعایت شود تا بارنامه مشکلی نداشته باشد را در نظر بگیرید و در تهیه و صدور بارنامه حداکثر دقت را داشته باشد.
این قوانین با توجه به مقررات بین المللی و مقررات بانک ها می باشد :
- بارنامه باید بصورت Full Set B/L صادر گردد تا احتمال سوء استفاده از آن به حداقل ممکن برسد.
- در بارنامه ها میتوان عبارتی مبنی برمعیوب بودن کالا درج کرد، که این خود مشکلاتی را در حین ترخیص کالا بوجود می آورد، لذا باید در بارنامه قید و شرطی و یا عبارتی مبنی بر معیوب بودن کالا نباشد و بارنامه بصورت Clean B/L صادر شده باشد.
- در مستندات معتبر باید عبارتی مبنی بر بارگیری کالا باشد تا مورد پذیرش بانک های طرفین معامله قرار گیرد مگر در صورتی که در بند های اعتبار اسنادی یا قرارداد بین الملل شرط دیگری قید شده باشد.
- در آنها اگر عبارت To the order of آمده باشد به معنی آن است که به حواله کرد شخص ثالثی باشد، این بدان معناست که شخص ثالث که اصولا یکی از طرفین معامله می باشد ( بانک گشایش کننده اعتبار). بطور کلی این بدان معناست که بانک در اصل گیرنده کالاست و اختیار ظهر نویسی اسناد کالا( بارنامه و … ) را در ازای انجام امور مورد توافق واردکننده و بانک دارد.
- کرایه حمل، یکی از مسائل مهمی است که در بارنامه به آن اشاره میشود و طرف پرداخت کرایه را مشخص میکند که صادرکننده بصورت پیش پرداخت می پردازد یا واردکننده کالا بصورت پس کرایه می پردازد در بارنامه اصطلاح Freight Charge حاکی کننده عبارت کرایه حمل است.
- Date of Issuing یا همان تاریخ صادر کردن بارنامه باید بعد از تاریخ پس از تاریخ اعتبار اسنادی باشد و تاریخ حمل نیز به طبع آن به تاریخ بعد از تاریخ اعتبار اسنادی باشد، درصورتی که توافق و قرارداد بین المللی موارد دیگری را ذکر کرده باشد این امر میتواند تغییر کند.
- یکی از نگرانی هایی که در هنگام استفاده از بارنامه ها وجود دارد، بارنامه کهنه است. این بارنامه در زمانی بوجود می آید که تاریخ تحویل اسناد(بارنامه) به بانک و تاریخ صدور 21 روز فاصله داشته باشد و تاریخ بارنامه 21 روز قبل از روز تسلیم اسناد باشد. با توجه به قرارداد این امر نیز میتواند در شرایطی متفاوت باشد.
- با توجه به مقررات متحد الشکل UCP 600 در بارنامه های صادر شده باشد کلمه Shipped ذکر شده باشد تا بانک کارگذار بتواند اسناد را قبول کند در صورتی که عبارت هایی همچون Since Shipped و Received For Shipped ذکر شده باشد، بانک کارگذار میتواند از قبول اسناد اجتناب کند. این نیز در حالیست که در متن قرارداد و یا در اعتبار اسنادی مورد قبول اشاره کاملی به این موضوع شده باشد، در این حالت قابل قبول است.
- در مقصد، هنگام رسیدن کالا شخصی حقیقی و یا حقوقی وجود دارد که در بارنامه او را Notify party می گویند.نام و نشانی وی باشد بطور کامل در بارنامه باشد.
- با توجه به اینکوترمز 2010 در صورت اشاره به نحوه حمل کالا صادراتی، مقایرتی در نحوه حمل صورت پذیرد و این نحوه حمل در بارنامه آورده شود، بانک گشایش کننده و بانک کارگذار آن را به عنوان مقایرتی در اسناد حمل می دانند و از قبول آن اجتناب میکنند. بطور مثال اگر در شرایط حمل عبارت On board ذکرشده باشد ولی در بارنامه On Deck ذکرشده باشد این نوعی مقایرت است.
- درصورتی که محدوده زمانی برای حمل در اعتبار اسنادی مشخص شده باشد، صادرکننده کالا موظف می باشد تا حمل را در تاریخ مقرر انجام دهد تا بتواند بارنامه را در تاریخ معین شده به بانک خود تحویل دهد، در غیر اینصورت بانک کارگذار از پذیرش اسناد خود داری میکند.
نکته: در بارنامه های دریایی و زمینی صاحب بارنامه، صاحب کالا می باشد لذا باید در نوشتن نام و نشانی کامل مالک کالا و واردکننده دقت کافی انجام پذیرد.
بارنامه هوایی Airway Bill (AWB)
بارنامه هوایی در 12 نسخه آماده میشود، 3 نسخه اصلی و 9 نسخه برای مواردی که در بین شرکت های هوایی وجود دارد استفاده میشود. لازم به ذکر است در بارنامه های هوایی مشخصات کاملا اعم از شماره پرواز و تاریخ پرواز هواپیما ذکر میگردد و ممهور به مهر شرکت هواپیمایی می باشد.
آیا بارنامه هوایی قابلیت معامله دارد؟
Airway Bill قابلیت معامله پذیری دارد ولی به تنهایی نشان دهنده مالکیت کالا را ندارد و باید در کنار آن رسید Delivery order را دریافت کند تا بتواند مالکیت کالا را داشته باشد، واردکننده کالا با مراجعه به شرکت حمل و نقل هوایی میتواند با پرداخت هزینه ها و موارد مربوط به آن این رسید را دریافت کند.
نسخه های بارنامه هوایی به 3 منظور تنظیم شده :
-
برای شرکت حمل و نقل کالا صارداتی For Carrier
-
واردکننده کالا(صاحب کالا در مقصد) For Consignee
-
صادرکننده کالا (فرستنده کالا در مبدا) For Shipper
راه نامه زمینی برای حمل و نقل بین المللی (راه نامه کامیون)
برای حمل زمینی سندی وجو دارد که قابلیت معامله ندارد و برای حمل از طریق تریلی استفاده میگردد و از طریق شرکت حمل و نقل با استفاده از مقررات حمل جاده ای بین المللی تنظیم و صادر میشود. این اسناد در بین کشور هایی امضا شده و در این مسیر در صورتی که تریلی حامل کالا بصورت صحیح و سالم و کاملا پلمپ همانگونه که در کشور صادرکننده بوده تا کشور واردکننده کالا برسد، نیازی به هیچ بازرسی توسط گمرکات نخواهد داشت، این در حالیست که موارد مشکوکی اتفاق نیوفتد.
بارنامه ریلی برای حمل و نقل بین المللی (Railway B/L)
در ایستگاه های بارگیری در راه آهن توسط شرکت حمل و نقل بین المللی ریلی بارنامه ای صادر میگردد که مبنی بر تحویل گرفتن کالا صادراتی می باشد و مسئولیت آن از زمان صدور بارنامه بر عهده آن است. این سند با ظهر نوبسی نیز قابلیت انتقال و معامله را ندارد.
مطابق با قوانین مشترک در بارنامه ها باید در بارنامه ریلی نیز مشخصات کامل به همراه جزئیات دقیق در آن نوشته شود.
کانتینر:
امکان استفاده دوباره، داشتن طراحی اختصاصی برای آن که حمل و نقل را آسان کند و … خصوصیات محفظه ایست که در آن امکان جابجایی کالا، چینش بار و صحولت حمل و نقل را دارد و به آن کانتینر میگویند. ایمنی کالا صادراتی، یکجا حمل شدن کل کالا صادراتی، بهره گیری بیشتر از فضای تخصیص داده شده، افزایش بهره بری کشتی مواردی است که میتواند در خصوص مزیت استفاده از کانتینر نام برد.
انواع کانتینر برای حمل و نقل بین الملل:
-
کانتینر کالای عادی – Normal Container
-
کانتینر دارای یخچال (حتما باید دارای ترموگراف باشد) – Refrigerator Container
-
کانتینر ایزوله ( تماما عایق بندی شده) – Insulate Container
-
کانتینر مناسب برای دماهای بالا (حرارتی) – Heated Container
-
کانتینر بدون سقف – Open top Container
-
کانتینر کناره باز – Open side Container
-
کانتینر رو و پهلو باز – Open top-open side Container
-
کانتینر دارای مخزن – Tank Container
-
کانتینر دارای تهویه – Ventilate Container
-
کانتینر تاشونده
-
کانتینر اختصاصی گاز فشرده
-
کانتینر کفی (صرفا برای محار کردن کالا می باشد) – Plate container
کانتینر ها متناسب با هر کالا متفاوت هستند بطو مثال کانتیر های میوه و سبزجات باید دارای یخچال بوده تا از فاسد شدن آنها جلوگیری شود لازم به ذکر است، صادرکننده و یا وارد کننده کالا میتواند نوع کانتینر را مشخص کند تا از کالا خود بهتر محافظت کند.
نکته: کانتیر با توجه به اینکه امنیت کالا را تحت تاثیر میگذارد، پس در مبلغ ریسک بیمه نیز تاثیر بسزایی دارد.