Packaging) 8, 9a, 9b, 10,11 Packaging & Tank Provisions: بسته بندی و مخازن بسته بندی کالاهای خطرناک به سه دسته تقسیم می شود:
الف( بسته بندی های ابعادی )ستون 8 جدول a–2–3 ( که شامل طول، عرض و ارتفاع می باشند که شامل موارد ذیل میباشد:
• بسته بندی های استاندارد که حداکثر پذیرش 400 کیلوگرم یا 450 لیتر را دارند و با P نمایش داده می شوند.
• بسته بندی های بزرگ که از 400 کیلوگرم یا 450 لیتر شروع می شود و حداکثر تا 3000 لیتر یا کیلوگرم میباشد و با Large Packaging (LP) در جدول نمایش داده می شود.
• IBC ها که همان کانتینرهای نیمه فله هستند که از حمل هوایی آمده اند. این نوع بسته بندی بسیار استاندارد می باشد، روی پالت قرار می گیرد و با وسیله مکانیکی مثل لیفتراک جابجا می شود .
این مخازن که بیشتر از پلاستیک های بسیار محکم می باشند توسط یک حفاظ فلزی ، پلاستیکی یا چوبی پوشش داده می شود. پذیرش وزنی این دسته حداکثر 3000 کیلو یا لیتر خواهد بود.
نکته : در IBC ها اگر جامداتی وجود داشته باشد که جزء packing group I )خیلی خطرناک( باشد، حداکثر پذیرش مجاز در IBC نصف می شود و به مقدار 1500 کیلو/ لیتر می رسد.
ب( مخازن) Tanks(
• مخازن قابل جابجایی (Portable Tanks) )ستون 10 جدول a–2–3 ( : مخازنی که ظرفیت پذیرش آنها بیشتر از
450 کیلو/ لیتر خواهد بود. انواع تانکرهای قابل حمل در کتاب مقررات به 25 نوع مختلف تعریف شده است که شامل
T1 تا T50 ، T23 ، T22 و T75 می باشد. T1 تا T22 ……………………. مخصوص کلاسهای 3 تا 9 به جز 7
T23 …………………………… مخصوص کلاسهای 1–4 و 2–5 T50 …………………………… مخصوص کالاهای غیر مایع شده T75 ………………………….. مخصوص گازهای مایع شده یا سرمایش زا مثل ازت و نیتروژن( می باشند.
مخازن دارای سلول های متعدد جهت حمل گاز Multiple Element Gas Container (MEGCs) این مخازن فقط برای جابجایی گازهایی استفاده می شود که پذیرش وزنی آنها بیشتر از یک تن/ لیتر خواهد بود .
گازهای toxic یا سمی از جمله گازهایی هستند که حمل آنها با اینگونه مخازن الزامی می باشد.
ج ( کانتینرهای فله (Bulk Container) انواع کانتینرهای فله ای با عبارتهای BK1, BK2, BK3 در جدول قابل مشاهده هستند و بالای 450 کیلو/ لیتر پذیرش وزنی دارند.
BK1 ………………………………… Sheeted Bulk Container
BK2 ………………………………… Close Bulk Container
BK3 ………………………………… Flexi Bulk Container
Different type of packing and tanks
1. Packing ……………………………………….. Standards, IBC, LP
2. Tanks ………………………………………….. Portable Tanks, MEGCs
3. Bulk Containers ……………………………. BK1, BK2, BK3
کلیه اوزان قید شده در بسته بندی های فوق بصورت Gross Weight می باشد. (وزن کالا + بسته بندی)
12 و 13 (ADR Tanks این تانکها فقط مخصوص ADR هستند و بصورت کد عنوان می شوند که مواردی از قبیل نوع مایع، محل شیر تخلیه و … را نشان می دهد.
مشابه آن قبلا در کتاب IMDG در ردیف 12 به نام IMO Tank وجود داشت که در نسخه جدید آن این ستون را حذف کرده است.
Label یا برچسب:
1- برچسب ها بر روی سطح بیرونی بسته ها چسبانده و طوری قرار می گیرند که چیزی روی سطح آن قرار نگیرد وکاملا قابل مشاهده باشد.
2- در صورتیکه نیاز به چند برچسب باشد بایستی در کنار هم چسبانده شوند بطوریکه همگی رویت شوند.
3- برچسب ها باید استاندارد معین شده برای هر طبقه اعم از رنگ ، سمبل )نشانه( و فرمت کلی مقرر شده را داشته باشد.
4- برچسب ها بایستی به شکل مربع با زاویه 45 درجه )لوزی شکل( با ابعاد 100 * 100 میلی متر تهیه شوند.
5- جنس برچسب باید بایستی از موادی باشند که در معرض هوای آزاد و رطوبت آسیبی به آن نرسیده و قاب پاک شدن نباشد.
6- نوشتار بر روی برچسب ها بصورت دلخواه بوده ولی جهت برچسب های طبقه 7 الزامی است.
ü برچسب های گروه 4–1 و 5–1 و 6–1 نشانه یا سمبل ندارند.
ü فقط تقسیم بندی طبقه 5 تنها طبقه ای است که بصورت 1–5 و 2–5 روی برچسب نوشته می شود .
ü به استثناء مورد فوق در سایر برچسب ها تقسیم بندی ها نوشته نمی شود مثلا در 1–6 و 2–6 فقط عدد 6 نوشته می شود.
پلاکارد:
1- ابعاد پلاکارد 250 * 250 میلی متر می باشد و خطی دور تا دور آن را با فرورفتگی 12 میلی متر پوشش خواهد داد. رنگ خط بایستی همان رنگ سمبل داخل پلاکارد باشد. این فاصله در برچسب 5 میلی متر است.
2- شکل و طرح و رنگ پلاکارد بایستی مثل طرح برچسب ها با همان استاندارد باشد.
3- جنس پلاکاردها بایست از موادی باشد که بتواند در صورت واژگون شدن کانتینر در دریا، تا 3 ماه در آب مقاومت کند.
4- اگر محموله در کانتینر باشد در 4 طرف کانتینر باید پلاکارد نصب شود و اگر کامیون باشد در طرف طرف آن نصب می گردد.
پلاکارد نارنجی:
برخی پلاکاردها هستند که فقط مخصوص ADR و RID هستند. یکی از این آنها پلاکارد نارنجی استاندارد این پلاکادر 300* 400 میلی متر می باشد که رنگ آن نارنجی و نواری به ضخامت 15 میلیمتر دور تا دور آن فراگرفته است.
این پلاکارد توسط یک نوار 15 میلیمتری دیگر به 2 نیم تقسیم شده است .
Hazard Identification Number )HIN (کد شناسایی خطر UN Number
کد شناسایی خطر) HIN( که در جدول 2 a–3 ستون 20 این کد قابل رویت می باشد. این کد شامل یک حرف لاتین) X( می تواند باشد + یک عدد 2 یا 3 رقمی که عدد اول سمت چپ نمایانگر کلاس کالای خطرناک است. عدد دوم اگر صفر باشد یعنی ماده خطرناک دارای خطر ثانویه نبوده و کم خطر می باشد. چنانچه عدد دوم همان تکرار عدد اول باشد، شدت خطرناک بودن آن را نشان می دهد.
در صورتیکه عدد سوم بعنوان مثال عدد 8 باشد، نمایانگر این خواهد بود که کالای خطرناک ما ماهیت خورندگی هم دارد.
بعنوان مثال اگر عدد 428 بعنوان کد شناسایی در پلاکارد درج شده باشد یعنی شامل خطرهای کلاس 4 ، 2 و 8 می باشد و جامدی است که گازی تولید میکند که حالت خورندگی نیز دارد.
چنانچه حرف X در ابتدای اعداد قرار بگیرد مبین این خواهد بود که کالای مربوطه با آب واکنش خطرناک نشان می دهد یعنی در Asset Plan آن آتش نشان نباید برای خاموش کردن آتش از آب استفاده کند و با پودر خشک باید با آتش مقابله شود .
ü نصب پلاکارد نارنجی فقط در قسمت جلو و عقب کانتینر یا کامیون می باشد.
ü جنس آن از آلومینیوم و رنگ آن بصورت شبرنگ یا black light است.
ü حروف روی آن بصورت برجسته نوشته می شود.
ü می بایست 15 دقیقه در مقابل آتش مقاومت داشته باشند.
: Document اسناد
علاوه بر شرح علائم، پلاکاردها و لیبل ها در بخش 5 مقررات نمونه، اسناد نیز در این بخش شرح داده شده اند. در کنار اسنادی که برای حمل صادر می شود، درخصوص کالاهای خطرناک دو سند بسیار مهم دیگر نیز وجود دارد. یکی از آنها “اظهارنامه کالای خطرناک“ می باشد که فرستنده کلیه اطلاعات مربوطه به کالا را اظهار میکند و تأیید می نماید کالا را در شرایطی به کریر یا فورواردر تحویل داده است که از مقررات کالای خطرناک شناخت کافی داشته است و دیگری “برگ اطلاعات ایمنی“
1- اظهارنامه کالای خطرناک فیاتا )Shippers Declaration for Transport of the Dangerous Goods )SDT متولی این اظهارنامه سازمان فیاتا می باشد و در هر کشوری توسط انجمن آن کشور چاپ و توزیع می گردد. مسئولیت تکمیل و امضاء آن با فرستنده یا shipper می باشد.
به هیچ عنوان فورواردر نباید اظهارنامه کالای خطرناک را از طرف فرستنده امضاء نماید، زیرا با این کار مسئولیت کلیه مندرجات اظهارنامه را پذیرفته است، درصورتیکه فقط فرستنده از ماهیت اصلی کالای درون کانتینر خبر دارد.
بهتر است booking کشتی با اظهارنامه صورت پذیرد تا کریر دیگر نتواند از حمل آن به بهانه کالای خطرناک بودنش ممانعت کند. اغلب خطوط کشتیرانی یک فایلی دارند که لیست کالاهای خطرناکی را که حمل می کنند در آن درج می نمایند .
1- اظهارنامه کالای خطرناک دریایی) IMO(
باکس شماره 4 : در این اظهارنامه به جای فورواردر نام کریر در این باکس نوشته می شود.
باکس شماره 5 : چون حجم کانتینرهایی که با کشتی حمل می شود بسیار زیاد است، امکان دارد فرستنده به تنهایی نتواند بارچینی و بارگیری را انجام دهد و از شرکتهایی که این خدمات را انجام میدهند) Packer( استفاده کنند که محلی برای مشخصات و مهر و امضاء packer نیز در نظر گرفته شده است تا او نیز استاندارد بودن عملیات انجام شده خود را تضمین نماید.
همچنین به استناد بخش 5 کتاب مقررات IMDG عوامل درگیر در بسته بندی و بارگیری) Packer( کالای خطرناک در کانتینر یا ظرف حمل بایستی یک گواهینامه بنام Container/Vehicle Packing Certificate به فرستنده ارائه نمایند که مبین رعایت کلیه اصول و مقررات جاری و حاکم بر جابجایی کالای خطرناک باشد .
باکس شماره 7 : اگر نیاز به کنترل دما یا سایر ملاحظات این چنینی باشد باید در این باکس درج شود.
باکس شماره 9 : کل باکس های این قسمت مربوط به مشخصات کالای خطرناک می باشد.
چنانچه با کانتینری کالای خطرناک حمل شود و بعد از اتمام کار کاملا تمیز نشود حمل آن کانتینر خالی در حکم حمل کالای خطرناک می باشد و باید تمام اطلاعاتی که مربوط به کالای خطرناک است در این اظهارنامه درج شود. با این تفاوت که قبل از نام کالا عبارت “EMPTY UNCLEANDE” یا “RESIDUE-LAST CONTAINED“ )پس مانده محموله قبلی( آورده می شود.
اگر Limited Quantity هم داشته باشد در این باکس باید نوشته شود.
همچنین با توجه به اینکه صفحات کتابها هر دو سال یکبار تغییر میکند نباید در اظهارنامه اشاره به صفحه کتاب کرد.
Declaration: در این قسمت نیز اظهار کننده اعلام می نماید که این محموله با دقت و با نام مناسب ، پلاکارد، لیبل، علائم و … براساس قوانین بین المللی و بومی اظهار شده است.
) Dangerous Goods Declaration (DGD اظهارنامه -3
اظهارنامه کالای خطرناک هوایی می باشد که اطلاعات درج شده در آن تکمیل تر و دقیق تر سایر اظهارنامه ها می باشد. در این اظهارنامه ،درج کد Packing list الزامی می باشد.
: Transport Details
در این باکس مشخص می شود که کالای خطرناک اظهار شده فقط با هواپیمای باری قابل حمل شدن است یا با هواپیمای باری و مسافری قابل حمل شدن است .
باکس روبرو نیز رادیو اکتیو بودن یا نبودن کالا را مشخص می نماید.
در حمل هوایی کالاهای خطرناک، اپراتورهایی که کالا را تحویل می گیرند می بایست یک چک لیست داشته باشند تا اشتباهی رخ ندهد. در زمان بارگیری کالای خطرناک در هواپیما، اظهارنامه کالای خطرناک و چک لیست حتما باید همراه بار باشد.
تفاوت اظهارنامه IMO و SDT در چیست؟
شرکتهای PACKER یا تولید کننده بسته بندی و شرکتهای عملیاتی )بارگیری( در کنار فرستنده کالا، مسئولیت مستقیم نسبت به تحویل گیرنده کالا دارند.
– برگ اطلاعات ایمنی) Safety Data Sheet) SDS این سند شامل اطلاعاتی درخصوص مشخصات شیمیایی و فیزیکی کالا، شناسایی خطر، کمکهای اولیه، اقدامات مبارزه با حریق و اقدامات لازم در صورت نشت می باشد.
SDS شامل 16 ردیف اطلاعات کالا می باشد که ردیف 14 مختص اطلاعات اختصاصی مربوط به حمل و نقل کالا می باشد و همراه کالا حمل می شود. مهمترین مورد مصرف SDS برای استفاده کننده یا User می باشد و قبل از هر اقدامی از جمله باز کردن بسته بندی باید SDS آن را مطالعه نماید.
Instructions in Writing
دستورالعمل های حفاظتی و ایمنی که از طرف کریر به راننده داده می شود که شامل 4 صفحه که به زبان بومی راننده قابل فهم و درک باشد .این دستورالعمل در بخش 3–4–5 کتاب قابل رویت می باشد.
Construction and Testing of Packages بخش 6 کتاب- ساختار و تست بسته بندی
شامل اطلاعاتی درخصوص انواع بسته بندی ها و مخازنی که در جابجایی مواد خطرناک دخیل هستند را میتوان از این بخش استخراج نمود.
بخش 7 کتاب – عملیات حمل Transport Operation درخصوص مقررات حمل یا جابجایی انواع بسته بندی ها، مخازن و … می باشد.
آشنایی با EMS و MFAG )اطلاعات مقابله با شرایط اضطرار حمل و نقل کالای خطرناک در شیوه حمل دریایی(
یکی از مباحثی که در جلد سوم کتاب Supplementary( IMDG یا ضمیمه( عنوان می شود دستورالعمل های EMS و MFAG می باشد .
کشورهای عضو باید دستورالعمل مقابله اضطراری و کمک های اولیه پزشکی را در خصوص بروز حوادث مربوط به کالاهای خطرناک را با در نظر گرفتن دستورالعمل های تهیه شده توسط سازمان بین المللی دریانوردی تهیه ودراختیار افراد دست اندر کار قرار دهند.
EMS (Emergency Schedule)
هدف راهنمای EMS ارائه راهکاری برای مواجه شدن با حریق و نشت بر روی کشتی ناشی از کالای خطرناکی که لیست آنها درآیین نامه بین المللی کالای خطرناک آمده است می باشد. طبق آیین نامه مدیریت بین المللی کشتیها، همه کشتیها و شرکتها می بایست سیستمی تحت عنوان سیستم مدیریت ایمنی داشته باشند. بر اساس همین سیستم رویه هایی برای واکنش به شرایط اضطراری بالقوه بر روی کشتی مورد نیاز می باشد.
در زمان بروز حادثه آتش سوزی و نشت ، عکس العمل های اولیه بر طبق طرح شرایط اضطراری موجود بر روی کشتی انجام می شود. وقتی این حوادث ناشی از کالای خطرناک باشد ، واکنش های طرح شرایط اضطراری باید بر اساس راهنمای EMS حاضرو باتوجه به نوع کشتی ، نوع ماده خطرناک مقدار و نوع بسته بندی ، نوع کشتی و … باشد.
از طرفی در زمانی که کشتیها دور از ساحل می باشند ، خدمه می بایست بطور مستقل حوادثی که اتفاق می افتد را مدیریت کنند. وقتی حادثه ای اتفاق می افتد که کالای خطرناکی در آن دخیل می باشد ، خدمه می بایست از کتابهای دستور العمل که بر روی کشتی موجود می باشد استفاده نمایند )EMS, MFAG(
EMS
شامل رویه هایی برای واکنش در برابر آتش سوزی یا نشتی ناشی از کالای خطرناک می باشد. این دستور العمل رویه های عمومی قابل اجرا برای همه کلاسها و رویه هایی برای برخی از محصولات می باشد. مثالهایی از اطلاعات موجود در رویه های اضطراری شامل : تجهیزات لازم حفاظتی و انواع وسایل اطفاء که برای خاموش نمودن آتش ناشی از کالای خطرناک می باشد در این دستور العمل آمده است
برای یافتن یک کد “EMS “ ابتدا ماده را با استفاده از علامت شناسایی موجود در لیست کالاهای خطرناک شناسایی کنید، سپس دو کد “EMS “ را که در ستون 15 “DGL “ آمده شناسایی کنید. یک کد برای آتش سوزی و یک کد برای نشت. پس از آن به ضمیمه موجود در بخش اول آیین نامه کالای خطرناک مراجعه کنید و کد های “EMS “ و شماره صفحات مربوطه جایی که اطلاعات واکنش سریع در برابر حوادث در آنجا موجود می باشد را در آنجا بیابید
شرایط اضطرار که اصطلاحأ با کد Emergency Schedule( EMS( نشان داده میشود جدولی است که شامل 2 بخش کلی Fire و Spill می باشد. در این جدول بخش Fire به 10 برنامه تقسیم می شود و شامل کدهای FA تا FJ است. هر یک از این کدها نحوه مقابله با آتش را درخصوص مواد مختلف نشان می دهد. بخش Spill )ریزش یا نشت( این جدول نیز جمعا 26 برنامه رو پوشش می دهد و از حرف SA تا SZ می باشد.
برای اطلاع از کد اضطرار هریک از کالاهای خطرناک باید به ستون 15 جدول a–2–3 مراجعه کرد.
هریک از کدهای این جدول فقط یک کامنت کلی درخصوص کالای خطرناک مربوطه به گروه امداد می دهد .
MFAG (Medical First Aid Guide) راهنمای کمک های اولیه برای حوادث ناشی از کالای خطرناک برای راهنمایی بین المللی پزشکی برای کشتیها است که توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر شده است.
انواع کالای خطرناک
کلاس های کالای خطرناک
کالای خطرناک کلاس 3
کالای خطرناک کلاس 4
حمل کالای خطرناک کلاس 5.2